Rekabet Kurumu’ndan Google’a yapay zekâ özetleri soruşturması: Haber yayıncıları için geçici tedbir ne getiriyor?

[excelsinifiexcelsinifi Doğrulanmış Kullanıcı]

Merhaba arkadaşlar!

Bugün doğrudan bizi, yani Türkiye'deki internet kullanıcılarını ve içerik üreticilerini ilgilendiren bir gelişmeyi konuşalım. Rekabet Kurumu, Google Arama'daki "Yapay Zekâ Önizlemeleri" (AI Overviews) ve "Yapay Zekâ Modu" (AI Mode) özellikleri hakkında resmî olarak soruşturma açtı. Üstelik soruşturmanın sonucu beklenmeden, haber yayıncılarını korumaya yönelik bir geçici tedbir kararı da alındı. Kurum bu kararı 2 Kasım 2026 tarihli duyurusuyla kamuoyuna açıkladı.

Görsel: Rekabet Kurumu kurumsal logosu (temsili görsel). Kaynak: rekabet.gov.tr. Resmî duyuruda habere özel bir fotoğraf yer almadığı için kurum logosu kullanılmıştır.​

Ne oldu? Kesinleşmiş bilgiler​

Rekabet Kurumu'nun resmî duyurusuna göre süreç şöyle ilerledi:

• 27 Ağustos 2026: Rekabet Kurulu, Google'ın bu iki yapay zekâ özelliğiyle ilgili bir önaraştırma başlattı.
• 8 Ekim 2026: Kurul, toplantısında geçici tedbir uygulanmasına karar verdi.
• 2 Kasım 2026: Kurum, soruşturma açıldığını ve geçici tedbir kararını duyurdu.

Soruşturma; Alphabet Inc., Google Ireland Limited, Google LLC, Google International LLC ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.'den oluşan "ekonomik bütünlük" hakkında açıldı. Amaç, bu özelliklerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesini, yani hâkim durumun kötüye kullanılması yasağını ihlal edip etmediğini tespit etmek.

Burada önemli bir ayrımı baştan yapalım: Soruşturma açılması, ihlal kararı verildiği anlamına gelmiyor. Şu aşamada bir ceza ya da nihai karar yok; kurum, iddiaları ayrıntılı biçimde incelemeye devam edecek.

Önaraştırmada hangi sorulara bakıldı?​

Duyuruda, önaraştırma aşamasında incelenen başlıklar dört maddede özetleniyor:

1. Yapay zekâ özetlerinin kullanıcıların bilgiye erişme alışkanlıklarını nasıl değiştirdiği ve bunun haber sitelerine ve diğer içerik üreticilerine giden trafiği olumsuz etkileyip etkilemediği.
2. Google ile haber yayıncıları arasındaki içerik kullanım sözleşmelerinde haksız koşullar bulunup bulunmadığı.
3. Bu özelliklerin haber yayıncıları, diğer içerik üreticileri ve yapay zekâ sohbet asistanları açısından dışlayıcı bir etki yaratıp yaratmadığı.
4. İçeriklerin yapay zekâ özetlerinde kaynak olarak seçilmesi veya lisanslanması konusunda yayıncılara farklı uygulamalar yapılıp yapılmadığı.

Dikkat çeken bir nokta da şu: İnceleme yalnızca haber siteleriyle sınırlı değil. Yapay zekâ sohbet asistanları da potansiyel olarak etkilenen taraflar arasında sayılmış. Yani mesele, sadece "haber sitelerinin tıklaması düştü mü?" sorusundan daha geniş bir rekabet tablosuna işaret ediyor.

Geçici tedbir neyi öngörüyor?​

Kurul, haber yayıncılarına yönelik ayrımcı ve sömürücü olarak nitelendirilen davranışlar bakımından emarelerin "kuvvetli şüphe" düzeyine ulaştığı değerlendirmesiyle Kanun'un 9. maddesinin dördüncü fıkrasına dayanarak geçici tedbir kararı aldı. Bu tedbire göre Google'ın şu koşulları sağlaması gerekiyor:

• Haber yayıncıları arasında ayrımcılık yaratmayan koşullar sunmak,
• İçerik kullanımının ekonomik değerini yansıtan koşullar belirlemek,
• Yayıncıların, içeriklerinin yapay zekâ özetlerinde kullanılıp kullanılmayacağına dair tercihlerini, diğer Google hizmetlerindeki görünürlük ve indekslenmelerinden bağımsız olarak yapabilmelerini sağlamak.

Bu son madde bence işin en somut kısmı. Basit bir örnekle anlatayım (bu örnek tamamen açıklayıcıdır, gerçek bir vakayı anlatmıyor): Bir haber sitesi "Yazılarım yapay zekâ özetinde kullanılmasın" demek istesin. Tedbirin amacı, bu sitenin bu tercihi yaptı diye normal arama sonuçlarındaki görünürlüğünü kaybetme riskiyle karşılaşmaması. Yani "ya hepsi ya hiçbiri" türü bir ikilemin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Henüz belli olmayanlar​

Duyuruda, Google'ın bu tedbire uymak için teknik olarak hangi adımları atacağına, hangi takvimi izleyeceğine ya da bir ödeme/lisans modeli kurup kurmayacağına dair ayrıntı yer almıyor. Soruşturmanın ne kadar süreceği ve nasıl sonuçlanacağı da belli değil. Google'ın bu karara nasıl bir yanıt vereceği de resmî duyuruda yer alan bir bilgi değil. Bu yüzden "Türkiye'de yapay zekâ özetleri kalkıyor" gibi yorumlar şu an için kaynakla desteklenmiyor.

Benim değerlendirmem​

Benim değerlendirmem, bu kararın yapay zekâ çağında "içeriği kim üretiyor, değeri kim topluyor?" sorusunun artık rekabet hukukunun da gündeminde olduğunu gösterdiği yönünde. Kullanıcı açısından arama sayfasında hazır bir özet görmek pratik; ama o özetin dayandığı içeriği üreten siteler ziyaretçi alamıyorsa, uzun vadede kaliteli içerik üretiminin sürdürülebilirliği tartışma konusu olabilir. Öte yandan bu tür düzenlemelerin kullanıcı deneyimini nasıl etkileyeceği de ayrıca izlenmesi gereken bir konu. Soruşturmanın sonucunu görmeden kesin bir hüküm vermek için erken.

Sizce?​

Siz arama yaparken yapay zekâ özetini okuyup geçiyor musunuz, yoksa yine de kaynak siteye tıklıyor musunuz? Yayıncılara "özet için ayrı tercih hakkı" tanınması sizce dengeli bir çözüm mü?

Kaynak: Rekabet Kurumu – https://www.rekabet.gov.tr/tr/Gunce...nizlemeleri--6d27b3a494d6f111a671005056854155